Te vaak pil tegen bijwerkingen van pil

Canadese onderzoekers waarschuwen tegen ‘voorschrijfcascades’, waarbij patiënten mogelijk onnodig veel medicijnen gebruiken. Vooral onder ouderen komt dit vaak voor, stellen ze volgens Trouw.

Bij ouderen worden neveneffecten van een medicijn geregeld aangezien voor een nieuwe kwaal, die eveneens met medicijnen wordt behandeld, die dan weer hun eigen bijwerkingen hebben, enzovoort. Canadese onderzoekers brachten de meest voorkomende van zulke ‘voorschrijfcascades’ in kaart. 24 voorschrijfcascades komen zo vaak voor dat ze extra aandacht verdienen van artsen en apothekers. Bij zo’n cascade wordt de bijwerking van een medicijn aangezien voor een nieuwe kwaal. Vooral bij ouderen is dit een probleem. Zij slikken vaak veel medicijnen tegelijk.

Waarom een arts een tweede middel voorschreef, wisten de onderzoekers niet, aldus Trouw. Ze keken alleen naar de volgorde: wordt een middel vaker voorgeschreven nadat iemand met een ander middel is begonnen dan ervoor, dan wijst dat op een verband.

Meerdere artsen

Een bijwerking herkennen is lastig als de klacht ook andere oorzaken kan hebben. Het gaat makkelijker mis als meerdere artsen voorschrijven, zegt huisarts Marieke Perry. “Een cascade kan gemakkelijker ontstaan als de specialist een nieuw medicijn voorschrijft en de patiënt zich vervolgens met de bijwerking op het spreekuur van de huisarts meldt zonder te weten dat het om een bijwerking gaat.”

Automatisch alarm

Zorgverleners kunnen niet alles zelf zien, zegt Fatma Karapinar, hoogleraar en afdelingshoofd klinische farmacie en toxicologie in het Maastricht UMC+, in Trouw. “Geneesmiddelen hebben zoveel bijwerkingen dat het voor een zorgverlener onmogelijk is om deze allemaal te weten. Onze informatiesystemen zouden dus moeten ondersteunen in het herkennen van bijwerkingen en voorschrijfcascades.” Haar team ontwikkelt met de Stichting Farmaceutische Kengetallen rekenregels die zulke cascades in apotheken opsporen. Zo’n automatisch alarm is volgens de apothekersorganisatie KNMP alleen zinvol als vaststaat dat de klacht door het medicijn komt.