Leyden Academy lanceert gids voor leeftijdsinclusieve communicatie

Kwetsbaar, zwak en afhankelijk? Of tevreden, succesvol en betrokken?

Oudere mensen worden vaak neergezet als kwetsbaar, eenzaam en minder bekwaam. Dat eenzijdige beeld kan leiden tot leeftijdsdiscriminatie – ageism – en invloed hebben op gezondheid, welzijn en maatschappelijke participatie. Met de nieuwe gids ‘Hoe oud denk jij?’ wil Leyden Academy bijdragen aan een realistischer en veelzijdiger beeld van ouder worden.

In Nederland krijgt één op de drie oudere mensen met ageism te maken. Het komt voor op de werkvloer, in de zorg, in reclame, media en cultuur, maar ook in alledaagse gesprekken. De manier waarop we over leeftijd praten, beïnvloedt hoe we naar ouder worden kijken en hoe we mensen van verschillende leeftijden behandelen.

“Op de werkvloer kan ageism er bijvoorbeeld toe leiden dat oudere werknemers minder opleidingsmogelijkheden krijgen of worden overgeslagen voor promoties”, zegt Jolanda Lindenberg, hoofdonderzoeker bij Leyden Academy en initiatiefnemer van de gids. “Ook in de media zien we oudere mensen nog vaak in een beperkt aantal rollen: als kwetsbare, zorgbehoevende oudere óf juist als vitale, reizende gepensioneerde. Maar ouderen zijn geen homogene groep. Met het ouder worden neemt de diversiteit juist toe. Mensen hebben verschillende levenslopen, interesses, mogelijkheden en behoeften.”

Gevolgen voor de maatschappij

Negatieve ideeën over ouder worden, kunnen ertoe leiden dat mensen denken dat ze ‘afgeschreven’ zijn of bepaalde dingen op een bepaalde leeftijd niet meer kunnen. Zulke opvattingen kunnen mensen zich ook eigen maken. Een negatief zelfbeeld – self-ageism – kan het eigen gedrag en de mogelijkheden beperken. Dat kan invloed hebben op de fysieke en mentale gezondheid, het zelfvertrouwen en zelfs op de levensduur.

“We leven steeds langer en hebben daarmee een hele levensfase aan ons leven toegevoegd”, zegt Lindenberg. “De periode na het werkende leven biedt, net als eerdere levensfasen, ruimte om te leren, te groeien, bij te dragen en andere keuzes te maken. Toch kijken we nog te vaak naar deze fase vanuit verlies en achteruitgang. Het is belangrijk dat we niet de leeftijd centraal zetten, maar de mens. De woorden en beelden die we gebruiken doen ertoe.”

Van leeftijd als label naar de mens

De nieuwe gids helpt organisaties, professionals en communicatieadviseurs om leeftijdsinclusiever te communiceren en stereotypen te herkennen en te doorbreken. Bijvoorbeeld door te vragen: Versterk ik met mijn woorden en beelden een stereotype? Beschrijf ik de persoon of vooral de leeftijd? Laat ik voldoende diversiteit zien? En krijgen ouderen zelf een stem? De gids ‘Hoe oud denk jij?’ is gratis te downloaden via de website van Leyden Academy en biedt praktische handvatten voor bewuster gebruik van taal en beeld.

Op weg naar een leeftijdsinclusieve beeldbank

Een volgende stap is de ontwikkeling van eenleeftijdsinclusieve beeldbank. Leyden Academy werkt hiervoor samen met fotografen Monica Stuurop, Peter van Beek en Arie Kievit, winnaar van de Zilveren Camera. De beeldbank moet beelden bieden die recht doen aan de veelzijdigheid van ouder worden. Een oproep aan ouderen om als model mee te werken, leverde veel reacties op. De beeldbank wordt naar verwachting in november gelanceerd en zal dan voor iedereen gratis te gebruiken zijn.