Burgers voelen zich vaak geminacht

‘Er zit ongelooflijk veel kracht bij burgers. Alleen voelen zij zich vaak geminacht.’ Na haar ministerschap is Jet Bussemaker (65) zich op wijkniveau gaan bezighouden met verschillen in levensverwachting. Het leerde haar veel over de kloof tussen Haags beleid en de praktijk, vertelt zij in de Volkskrant.  Met een hoogleraarschap aan de Universiteit Leiden en een trits aan maatschappelijke functies is zij nog onverkort gedreven.

Sinds 2019 gaan de verschillen in levensverwachting tussen Nederlanders Bussemaker aan het hart. Die zijn schrikbarend groot, constateerde ze volgens de Volkskrant toen ze na haar ministerschap afdaalde naar wijkniveau, in haar rol als voorzitter van de netwerkorganisatie Gezond en Gelukkig Den Haag. Inwoners van de wijken Laak en Moerwijk bleken acht jaar korter te leven en maar liefst 24 gezonde levensjaren minder te hebben dan de gemiddelde Nederlander. Als voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving heeft ze sinds 2019 aandacht voor deze verschillen gevraagd: ‘Die zijn lange tijd een blinde vlek in het politieke debat geweest. Dat heeft met hun complexiteit te maken: achter gezondheidsverschillen gaan andere ongelijkheden schuil, zoals inkomen en woonomstandigheden. De politiek vat dat vaak als individuele problemen op, terwijl er bredere, maatschappelijke oorzaken aan ten grondslag liggen. De blinde vlek daarvoor heeft geleid tot verwaarlozing van die grote gezondheidsverschillen.’

Ruimte voor eigen initiatieven

‘We moeten meer ruimte voor eigen initiatieven creëren en daarbij durven accepteren dat je daarmee risico’s loopt. Daarvoor zijn ministers en wethouders nodig die weg durven te bewegen van hun vertrouwde Excel-sheets. Dat vertrouwen is gerechtvaardigd, er zit ongelooflijk veel kracht bij burgers, aldus Bussemaker in de Volkskrant.  Alleen voelen zij zich vaak geminacht. ‘Jullie kijken naar ons als dik, dom en bijna dood’, zei een wijkbewoner eens. We moeten leren beter naar burgers te luisteren. Je moet geen zelfredzaamheid van ze verwachten, maar samenredzaamheid. De kunst is die kracht van de samenleving aan te boren.’