Verpleeghuisbewoners opsluiten wordt taboe

Officieel moet elk verpleeghuis in Nederland sinds 2020 een opendeurbeleid voeren. Toch gebeurt dat volgens NRC lang niet overal.

Verpleeghuis Berkenstaete in Son en Breugel gaat overstag, al is ‘100 procent veilig’ dan niet meer te garanderen. De 33 bewoners, allen met dementie, kunnen straks – zo ze willen – de afdeling af, de hoofdingang uit en de frisse lucht in. Schatting is dat van de 33 bewoners “misschien zes of zeven” weleens de drang voelen het op een lopen te zetten. “Het voordeel is dat we in een dorp zitten. En de buurt kent de bewoners goed.”

Vrije burgers

De wet schrijft het alle verpleeghuizen van Nederland voor: open uw deuren. Staart u zich niet langer blind op hun veiligheid, zoals de vorige wet u ingaf. Die richtte zich te veel op dwangzorg in de psychiatrie en te weinig op mensen met dementie. Dwang is voortaan taboe, tenzij het écht niet anders kan. Want hoe dement ook, schrijft NRC, bewoners van verpleeghuizen zijn vrije burgers, zoals iedereen.

Enorme omwenteling

‘De meeste verpleeghuizen’ hebben hun deuren nog niet geopend, meldt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd op basis van ‘signalen uit het veld’. Via tientallen verrassingsbezoeken hoopt de Inspectie verpleeghuizen te bewegen tot tempo. “Het is gewoon een enorme omwenteling”, zegt  de verantwoordelijke bestuurder van Berkenstaete in NRC. “Waar we het voorheen voor iedereen veilig maakten omdat vrijheid voor een paar mensen te gevaarlijk was, zeggen we nu: vrijheid voor iedereen. En voor bewoners voor wie dat te riskant is, moeten we een goede oplossing bedenken.”

Gepaard met risico’s

Ja, zegt de bestuurder in NRC: het opendeurenbeleid gaat gepaard met risico’s. Beloven dat iemand 100 procent veilig bij ons kan wonen, dat moeten we niet meer willen.” De angst dat bewoners in het kanaal belanden, deelt ze niet. “Ik begrijp die angst natuurlijk. Maar dat mensen dementie hebben, betekent niet dat ze gek zijn. Ze weten wat een kanaal is. Daar springen ze echt niet zomaar in.”

Eerder rust dan onrust

De Inspectie laat volgens NRC weten dat verpleeghuizen die de deuren hebben geopend daarmee ‘positieve ervaringen’ hebben. Scepsis ebt weg: dat de deur van het slot is gehaald en dat op de drempel van de afdeling niemand meer tegen bewoners zegt: tot hier en niet verder, leidt eerder tot rust dan tot onrust, zo ervaren bestuurders en zorgverleners.