Vallei van het Lange Leven, hoe lang nog?

Het Ecuadoraanse stadje Vilcabamba zou opmerkelijk veel honderd-plus-jarigen tellen. Sommige inwoners zeggen 120 jaar oud te zijn geworden, een enkeling zelfs 135 jaar.

Volgens een reportage in NRC is er niet één geheim waardoor Vilcabamba opmerkelijk veel honderd-plus-jarigen zou tellen. Het stadje met ruim vijfduizend inwoners – gelegen in een weelderig groen dal tussen twee voor de Inca’s heilige Andespieken in het zuidwesten van Ecuador – grijpt die ouderdomsclaims aan om zich internationaal aan te prijzen als de ‘Vallei van het Lange Leven’.

Vilcabamba trok zo begin jaren zeventig de aandacht van Harvard-arts Alexander Leaf. Voor een reportage in tijdschrift National Geographic over zogenoemde ‘blue zones’, gebieden waar inwoners bovengemiddeld oud worden, reisde hij naar Vilcabamba. Het leidde tot de geruchtmakende publicatie Boven de honderd is elke dag een cadeau, die ook Hunza (in Pakistan) en Abchazië (destijds in de Sovjet-Unie) opvoerde als trekpleisters voor een lang leven.

Mythe doorgeprikt

Na dit eerste artikel trok Vilcabamba wetenschappers aan uit de hele wereld. Ze hoopten het geheim van een lang leven te kunnen kraken. Uiteindelijk werd de mythe door wetenschappers doorgeprikt, schrijft NRC. Veel stokoude inwoners hadden hun leeftijd overdreven tegen de eerste onderzoekers. Velen konden geen officiële geboorteakte of doopceel overleggen om hun hoge leeftijd te staven. Vilcabamba werd afgevoerd van de officiële lijst van blue zones.

Familie als sociaal vangnet

Zorgverzekeringen en pensioenstelsel zijn er veel minder riant dan in rijkere westerse landen. Het sociale vangnet van senioren wordt vooral gevormd door jongere familieleden – en juist daarvan zijn er minder. Zonder ingrijpende hervormingen in het pensioenstelsel en de (langdurige) zorgvoorzieningen, dreigen landen dit niet meer te kunnen betalen, waarschuwt de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank in een rapport.

Internationaal in de kijker

In Vilcabamba is het leven ondertussen fors duurder geworden, beschrijft NRC. De Vallei van het Lange Leven heeft zich internationaal zo succesvol in de kijker gespeeld, dat er al jaren westerse pensionado’s neerstrijken. Honderden Amerikanen, Canadezen en Europeanen hebben er huizen en grond gekocht om er hun oude dag door te brengen of te overwinteren. Zij krijgen het hele jaar door gezelschap van rugzaktoeristen en digital nomads, wier aanwezigheid de prijzen verder opdrijft.

Omstandigheden veranderen

Juist de omstandigheden die eerder in verband werden gebracht met een lang leven, verdwijnen razendsnel. Zoals lange afstanden lopen, zelf grond bewerken en wat kippen houden, in plaats van voorbewerkt voedsel te kopen in een van de supermarkten.