Plannen maken voor een toekomst die je zelf niet meer meemaakt

Een oudere lezer van Trouw leeft in het besef dat het leven niet lang meer zal duren. De zinzoeker van Trouw (Peter Henk Steenhuis) legt uit hoe je kunt voorkomen dat het leven eindigt in gure zinloosheid.

De vraag van de lezer: “Nu ik het einde van mijn leven nader, vul ik mijn dagen redelijk zinvol in. Ik speel piano, ik lees boeken. Mijn insteek: leef in het hier en nu, lang zal het niet meer duren. Maar hoewel ik daarvan geniet, ontbreekt de toekomst in mijn gevoel van zinvolheid. Ik ben begin tachtig, ziek. Toch is dat te weinig. Dus maak ik met anderen plannen die zich in mijn leven niet zullen voltrekken. Dat vind ik niet erg, wel jammer. Ligt de zin van mijn leven dan ook in een toekomst die ik niet meer meemaak?”

Een vraag die we moeten stellen

Antwoord van de zinzoeker in Trouw: “Ja, tegenwoordig ligt de zin van uw leven in een toekomst die grotendeels aan u voorbij zal gaan. Maar dat is bijna ondoenlijk om te accepteren. Daarom bewonder ik uw vraag, die we zelden durven stellen, maar wel moeten stellen, anders eindigt ons leven in gure zinloosheid.”.

Betekenis valt niet samen met consumptie

De zinzoeker beschrijft in Trouw een verhaal dat zegt dat betekenis niet hoeft samen te vallen met consumptie. “Zaaien is niet minder zinvol omdat je de oogst mist; soms is dat precies de betekenis ervan, want zo’n johannesbroodboom groeit dan misschien wat traag, als hij eenmaal vruchten geeft, bloeit hij soms wel zestig tot honderd jaar door. Niemand zal ontkennen dat het zinvol is om zo’n boom te planten.”

We floreren als we plannen maken

De ontwikkelingspsycholoog Erik H. Erikson beschrijft hoe we floreren als we plannen maken. De kunst is daarom om dat plannen maken te herdefiniëren, aldus de zinzoeker in Trouw. Generativiteit, zoals Erikson dat ziet, is het taaie zorgdragen voor wat je niet kunt afmaken.  “Mijn advies is een goed voornemen voor het nieuwe jaar: probeer de omschakeling te maken van plannen uitvoeren naar plannen mogelijk maken. Anders eindigt het leven zinloos, want er komt een dag dat er geen enkel plan meer uit te voeren valt. Wie deze omslag gemaakt heeft, kan dit verdragen. Wie deze omslag niet gemaakt heeft, eindigt verongelijkt en boos.”