Herseninfarct en dementie als grote angsten

Neurobioloog Dick Swaab (81) , schrijver van de invloedrijke bestseller Wij zijn ons brein, werkt nog zeker zestig uur per week, vertelt hij in een interview in het AD. Dankzij de Hersenbank ontdekte Swaab dat alzheimer geen op zich staande ziekte is, maar een vorm van versnelde hersenveroudering. Door onderzoek zag hij dat de eerste fasen alzheimer geen verschijnselen geven, omdat de hersenen overuren draaien om de ontspruitende schade te compenseren.

Merkt Swaab aan zijn eigen brein dat hij ouder wordt? Hierover zegt hij in het AD: “Ik zeg altijd dat mijn brein 18 is gebleven. Ik zeg nog steeds dingen die ik eigenlijk niet moet zeggen. Ik voel me niet oud. Gaandeweg leer je een hoop, ben ik genuanceerder gaan denken door wat ik meemaakte, maar in de kern ben ik nog steeds dezelfde ik als toen ik 18 was.”

Blijf me checken

Zijn grote angst is dat hij de gezondheid van zijn hersenen in de laatste fase kwijtraakt. Heeft hij daarvoor iets geregeld?  Hierop zegt Swaab in het AD: “Ja. Ik heb twee angsten. De eerste is ineens een herseninfarct krijgen en daardoor de controle kwijtraken. De tweede is dementie krijgen. Bij een derde van de mensen die dementie ontwikkelen, zie je dat ze in de eerste periode ontkennen dat er wat aan de hand is. Die zeggen dat ze nog nooit zo gezond zijn geweest. En zo hobbelen ze de dementie in. Dat wil ik niet, ik heb zo veel mensen met dementie gezien die heel ongelukkig waren. Ik heb in mijn omgeving gezegd dat ze mij moeten blijven checken. Ik werk dagelijks met jonge, slimme mensen die het onmiddellijk merken als er iets met me is.”

Hard blijven werken

Wat doet Swaab  om gezond te blijven? “Ik werk hard.” Erik Scherder, een vroegere promovendus van Swaab, probeert iedereen juist aan het bewegen te krijgen. “Ja. Hij fietst naar zijn werk, fietst achter zijn bureau. Ik werk met mijn hoofd, elke dag, en haal zo nu en dan adem. We hebben samen een afspraak, een soort wedloop. We doen wie het het langste volhoudt.”

Proberen alzheimer wat uit te stellen

Het AD vraagt Swaab ook of er een kans is dat we binnenkort een medicijn tegen alzheimer hebben. “De belangrijkste risicofactor voor alzheimer is de leeftijd, dus je zou de hersenveroudering moeten stoppen om alzheimer te stoppen. De kans dat we dat kunnen, acht ik minimaal. We kunnen wel proberen de ziekte wat uit te stellen door hersenschade te voorkomen. Door niet te boksen, niet te koppen bij voetballen, de hersenen te stimuleren door goede scholing en studie. Door werk te doen met weinig routine, waarbij eisen aan de hersenen worden gesteld. Door te bewegen en diabetes en obesitas te voorkomen.”