Op tandvlees naar de finish

Als de AOW-leeftijd richting de zeventig gaat, zullen tienduizenden mensen dat niet gezond halen. Nu al is één op de tien arbeidsongeschikten zestigplusser. Dat worden er, als de plannen van het nieuwe kabinet doorgaan, alleen maar meer. Vakbonden waarschuwen volgens de Telegraaf voor een forse stijging van het aantal mensen in de WIA als de veertigers van nu tot hun zeventigste door moeten, zeker in de zorg, de industrie, het transport en de bouw.“Voor veel mensen wordt gezond je pensioen halen onhaalbaar”, zegt FNV-interim-voorzitter Dick Koerselman.  De bonden noemen het ‘schandalig’ dat het nieuwe kabinet morrelt aan het pensioenakkoord. “Toen we dat met de werkgevers en de overheid afspraken hebben we al meegenomen dat de kosten van de AOW door de vergrijzing opliepen. Nu komen ze weer met het verhaal dat het allemaal te duur wordt.”

Onrechtvaardigheid blijft

Ons pensioenstelsel is onrechtvaardig en dat blijft zo”, zegt arbeidseconoom Ronald Dekker van TNO in de Telegraaf.. “Wie zwaar werk doet heeft minder financiële mogelijkheden om eerder met pensioen te gaan. En vervolgens kan hij er minder lang van genieten dan iemand met een kantoorbaan. Als je het scherp stelt, subsidieert de vuilnisman de hoogleraar. Terwijl die laatste jaren later op de arbeidsmarkt komt en een stuk langer leeft en pensioen krijgt.” Voor een beter systeem zou de overheid volgens Dekker eigenlijk moeten kijken naar het aantal gezonde jaren dat iemand na zijn AOW kan verwachten. “Zeker voor mensen die al jong van school afgaan, en daarom niet altijd het leukste werk doen, zou dat veel eerlijker zijn.”

Cru om te zeggen

Het zullen vooral mensen met een zwaar beroep zijn die het aandeel 60-plussers met een Wia-uitkering opstuwen, zeggen verschillende arbeidsmarktdeskundigen tegen Trouw. De coalitieplannen zorgen voor een groeiende tweedeling op de arbeidsmarkt, zeggen de vakbonden en een econoom. Een deel van de zestigers – met een veelal zittend beroep, theoretische opleiding, hogere levensverwachting en een hoger salaris – houdt het moeiteloos vol tot hun zeventigste. Maar het andere deel – zestigers die al ruim veertig jaar lichamelijk zwaar werk verrichten, praktisch geschoold zijn, een verhoogd risico lopen op uitval en vaak een lager salaris hebben – komen meer en meer in de knel. FNV’er Dick Koerselman: “Het is cru om te zeggen, maar we gaan toe naar een systeem waarbij de korter levende schoonmaker het pensioen van de hoogleraar of actuaris met een langere levensverwachting financiert.”

Ongelijkheid versterkt

Econoom Daniël van Vuuren, die werkt als wetenschappelijk directeur bij onderzoeksbureau SEO, noemt het  in Trouw “oneerlijk dat we allemaal op hetzelfde moment met pensioen gaan”. In plaats van de huidige ongelijkheid te versterken, zou het kabinet volgens hem op zoek moeten naar een systeem dat mensen meer mogelijkheden geeft om zelf te bepalen wanneer ze met pensioen gaan, zegt Van Vuuren die tevens hoogleraar Sociale Zekerheid is aan de Tilburg University. “Daar zijn genoeg voorbeelden van in het buitenland.”

Trap na voor ouderen

Intussen is volgens een commentaar van het AD de voorgenomen bezuiniging op de WW (‘Uitkeringen worden tot 900 euro per maand lager dan ze nu nog zijn’) een klap in het gezicht voor oudere werklozen die zich een slag in de rondte solliciteren: Mooie praatjes over een ‘activerende’ arbeidsmarkt worden al jarenlang niet nagekomen. Solliciteren op latere leeftijd valt niet mee; AD-columniste Anne-Marije Buckens schrijft er wekelijks over. “Zo was er het verhaal van Rob (56), die 118 sollicitatiebrieven stuurde, maar niet aan de bak kwam. Hij had zich laten omscholen, maar kreeg desondanks keer op keer te horen dat hij niet in het profiel past.”

Weinig oog voor de praktijk

In de politiek gaat het al jaren over een leven lang leren. “Maar telkens wordt het beleid weer aangepast. Nu volgt een nieuwe poging: er wordt 100 miljoen euro in geïnvesteerd, maar tegelijkertijd wordt er voor datzelfde bedrag bezuinigd op reïntegratietrajecten.” In Haagse beleidstorens is volgens het AD veel te weinig oog voor de praktijk. “Leeftijd is een stigma. Mensen als Rob doen precies wat de overheid van hen verlangt, maar komen toch niet aan de bak. Daar is een mentaliteitsverandering voor nodig bij werkgevers en een kabinet dat oog heeft voor de realiteit. Een lagere én kortere uitkering is anders gewoon een trap na.”