Rampen komen?

Planbureau Fryslân berekent en voorspelt dat er in toenemende mate te weinig mensen zijn om het werk te doen in Friesland. Het huidige tekort aan werknemers is gebaseerd op de vraag naar werknemers die werkgevers zeggen te hebben. Bij die vraag naar werknemers kunnen vraagtekens gezet worden, schrijft Anne van Dijk uit Drachten (FNV Senioren Smallingerland/Achtkarspelen en bestuurslid Samenwerkende Friese Ouderen Organisaties).

Oudere werkzoekenden ondervinden afwijzing op afwijzing op hun sollicitaties. Werknemers werden en worden vaak in uitzendbaantjes aangehouden. Zaken die niet voor kunnen komen als de tekorten aan werknemers werkelijk zo hoog zijn als werkgevers keer op keer beweren. Het tekort aan werknemers is volgens mij zo ongeveer de excuus Truus geworden voor alles wat verkeerd gaat.

Veel geringere vergrijzing dan elders

Het Planbureau Fryslân gaat er van uit dat de vraag naar werknemers zal blijven stijgen. De vraag stijgt, volgens het Planbureau, door de vergrijzing waardoor er minder mensen zullen zijn om betaald werk te kunnen doen. Tot aan 2025 nam het aantal betaalde uren dat gewerkt werd in Nederland elk jaar toe. Een en ander wordt door het CBS voor ons berekend. Kennelijk nam de vraag naar werknemers nog meer toe, althans het tekort aan werknemers dat er is volgens werkgevers.

In de 70’er en 80’er jaren waren er meer werkzoekende dan banen. Iets wat volgens de toekomstvoorspelling van het Planbureau Fryslân niet meer voorkomt. De gevolgen van kunstmatige intelligentie voor het aantal banen, laat het planbureau links liggen in haar toekomstvoorspelling. De vergrijzing in Nederland is veel geringer dan bijvoorbeeld in Duitsland en Italië. Toch wordt gedaan dat de vergrijzing in Nederland een ramp is.

Knarrenhof nek omgedraaid

Het Planbureau Fryslân ziet in de zorg als oplossing voor het werknemerstekort, dat de mienskip meer zorg taken gaat doen. Dus minder betaald werk dat overgenomen wordt door onbetaald werk. De Raad van Ouderen heeft aan minister van WVS een advies aangeboden met de titel Grenzen aan de zorg. Mantelzorg van familie en buren heeft zijn grenzen. Veronderstellen dat dit meer wordt, is volgens mij een misrekening. Wat wel kan is meer gemeenschappelijke huisvesting (knarrenhofjes) waardoor onnodige bureaucratie wordt voorkomen. Gemeenten kiezen echter doorgaans voor meer opbrengst van grond. Etagewoningen, appartementen, vroeger noemden wij dat flats en hoogbouw, gaan voor op knarrenhofjes. Een voorbeeld daarvan is Opsterland waar een knarrenhof initiatief door de gemeente de nek is omgedraaid. Het afschuiven van betaald werk naar mantelzorg, gaat niet. De grenzen zijn bereikt.

AOW-leeftijd omlaag

Over het alsmaar ouder worden, de zogenaamde dubbele vergrijzing, moet mij van het hart, dat de AOW-leeftijd ook zou moeten dalen als de levensverwachting afneemt. Door corona nam die levensverwachting af. Daarna nam de levensverwachting weer toe. Echter, sinds kort is weer berekend dat de Nederlandse levensverwachting is gedaald. Een beetje maar toch. De huidige AOW-wet gaat er echter van uit dat de AOW-leeftijd alleen maar kan stijgen.

Wensdenken

De toekomst voorspellen is een moeilijke zaak. Het Planbureau Fryslân gaat er volgens mij ten onrechte van uit, dat het huidige tekort aan werknemers reëel is en zal toenemen. Er worden geen vraagtekens gezet bij of de huidige en toekomstige vraag naar werknemers wel reëel is. Eerder werd met zekerheid voorspelt dat de Nederlandse bevolking zou krimpen. Die bevolking is echter toegenomen tot 14 miljoen in 1980 naar meer dan 18 miljoen in 2026. Tot 2020 was er een geboorteoverschot. Meer geboortes dan sterftes. Daarna is de groei louter te danken aan migratie. Er komen meer mensen naar Friesland dan naar elders verhuizen. Dat was eerder anders. Het oplossen van te weinig werknemers in de zorg door de zorgtaken te verschuiven naar onbetaald werk, is geen oplossing maar wensdenken, volgens mij. Iets waar opeenvolgende kabinetten zich ook schuldig aan maken.

Anne van Dijk, Drachten