Bank moet slachtoffer fraude gelijk uitbetalen

Banken moeten slachtoffers van fraude gelijk schadeloos stellen als ze zelf betalingen niet hebben goedgekeurd. Dat staat volgens de Volkskrant in een advies aan het Europese Hof van Justitie. Banken kunnen die vergoeding later wel terugvorderen via de rechter, als ze kunnen bewijzen dat een klant nalatig is geweest.

De advocaat-generaal van het Europese Hof van Justitie, Athanasios Rantos, stelt in zijn advies aan het Hof dat de banken in strijd handelen met de richtlijn voor betalingsdiensten die sinds 2018 van kracht is. Adviezen zijn niet bindend, maar het Hof van Justitie volgt die vaak op.

Bewijslast omgekeerd

De praktijk in Europa, en ook in Nederland, is nu vaak dat banken op eigen houtje oordelen of een klant ernstig in gebreke is gebleven., schrijft de Volkskrant. Ze weigeren dan te betalen en het zijn de klanten die naar de rechter moeten stappen. Volgens Rantos biedt de richtlijn daar geen ruimte voor en ligt de bewijslast omgekeerd.

Consumentenbond

De Consumentenbond verwelkomt het advies, omdat de bank via de rechter moet aantonen dat de klant grove nalatigheid valt te verwijten, in plaats van dat ze zelf die conclusie kunnen trekken. De striktere naleving die Ratos nastreeft gaat evenwel alleen over ongeautoriseerde overboekingen, signaleert de bond.

Coulance banken

Volgens de Nederlandse Vereniging van Banken wordt de schade door bankhelpdeskfraude in Nederland vergoed als een klant voldoet aan het ‘coulancekader’ dat banken sinds 2021 hanteren en ze niet eerder in de val zijn gelopen. De gulden regel is daarbij dat ‘een transactie wordt vergoed wanneer de fraudeur zelf de betaling uitvoert zonder toestemming van de gebruiker’, aldus de woordvoerder. Voorwaarde is wel dat een klant niet grove nalatigheid kan worden verweten bij een betaling door een fraudeur.

Nieuwe trucs

In Nederland werd in 2024 voor ruim 29 miljoen euro aan betalingsfraude gepleegd. Het grootste deel, bijna 23 miljoen, werd verduisterd door oplichters die zich voordeden als de bank, aldus de Volkskrant. Zo’n 6.900 klanten trapten in die val. In 2024 werd 48 procent van de schade vergoed van wat ‘bankhelpdeskfraude’ heet. In 2020 werd nog vrijwel alle schade gecompenseerd, op 4 procent na.  Volgens de Consumentenbond komt dat ‘niet per se doordat minder consumenten slachtoffer worden, maar doordat criminelen nieuwe trucs verzinnen en de banken hun coulancekader daar niet op aanpassen.’