In Zuid-Polen moet je wel zelfredzaam zijn

In het Poolse Bieszczady-gebergte, in het zuidoosten van het land, worden Polen het oudst. Volgens leden van de seniorenvereniging in het stadje Lesko is dat te danken aan het voedsel dat ze grotendeels zelf produceren, de natuurlijke omgeving en sociale contacten, aldus een reportage in NRC.

“Ons hele leven werkten we, zorgden we voor de kinderen en hadden we geen tijd. Nu we met pensioen zijn, hebben we eindelijk tijd en willen we niet de hele dag thuis zitten, maar wat zien.” Behalve voor de uitstapjes is de club is er ook om een oogje in het zeil te houden. “We vinden steun bij elkaar bij ziektes, overlijdens en familieproblemen. We leven alleen, maar zijn niet eenzaam.”

Blauwe Zone

De Poolse krant Gazeta Wyborcza kopte al dat deze regio mogelijk het Japanse Okinawa – een van de vijf wereldwijd aangemerkte ‘Blauwe Zones’ (Blue Zones) waar de meeste gezonde honderdjarigen wonen – is van Polen. Vrouwen worden hier zo’n anderhalf jaar ouder (83,5 jaar) dan in de rest van Polen (82) en mannen zelfs twee jaar (76,7 tegen 74,7 jaar in de rest van Polen).

Heuvel op en af

Het geheim voor hun gezondheid? Hier maken ze hun eten nog zelf – voor het hele jaar voorruit, noteert NRC bij de seniorenvereniging.  “In het buitenland noemen ze dat bedorven eten. Bedorven kool, bedorven augurken, bedorven melk. Maar dat ingelegde zure voedsel is juist gezond.” En bewegen. “Wij wonen in de bergen dus wandeling is heuvelop en af.”

Leven is hier zwaarder

Op het kantoor van de burgemeester van Lesko (elfduizend inwoners) klinkt ook een ander verhaal. “We leven in de bergen, hebben de natuur en schone lucht, maar het leven is hier ook zwaarder”, zegt de burgemeester tegen NRC. “Mensen moeten wel zelfredzaam zijn, anders redden ze het niet. Ze hakken zelf hun hout voor de kachel, hebben vaak nog een waterput naast hun huis.” Daarnaast kan het weer onvoorspelbaar zijn, zijn de afstanden naar veel voorzieningen groot en zijn de meeste kinderen vertrokken. “Ongeveer een kwart van onze gemeenschap is pensioengerechtigd – en veel jongeren vertrekken want er is weinig werk. Dus de bevolking krimpt én wordt steeds ouder.”\

Het eerlijke verhaal

Hoewel velen nog thuis wonen op hoge leeftijd, is het eerlijke verhaal ook dat velen hun kinderen nabij hebben of steunen op hun zorg,  zag NRC in een van de dorpen in de regio. Eén van de oudste vrouwen, 97 jaar, werd in de Poolse media geportretteerd als een vrouw die nog alles zelf doet: van houthakken tot de ramen lappen. Maar op haar erf staat een groot huis van haar kinderen blijkt tijdens een bezoek. Dat had de Poolse krant niet vermeld.