Euthanasie bij dementie niet zo makkelijk

Het aantal meldingen van euthanasie bij dementie steeg van 97 in 2013 naar 427 volgens de recentste cijfers uit 2024. Dat is iets meer dan 4 procent van alle 9.958 euthanasiegevallen. Het gaat dan om vooral om mensen die nog wilsbekwaam zijn en hun verzoek kunnen toelichten.

Vorig jaar waren er maar zes gevallen van euthanasie bij vergevorderde dementie, het jaar ervoor enkele meer. Het aantal verzoeken om euthanasie wegens dementie dat wordt afgewezen, ligt volgens deskundigen vele malen hoger dat het aantal keer dan euthanasie wordt verleend; het wordt niet precies bijgehouden.

Toch verwachten mensen vaak wel dat ze ‘later’ als ze oud zijn en dement worden, euthanasie kunnen krijgen, zegt de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE).”Als ik dement word, neem ik euthanasie, zeggen mensen. Maar zo gemakkelijk gaat het niet.”

Bij twijfel niet doen

Juist bij dementie zijn artsen niet altijd zeker van hun zaak. En dan geldt vaak het adagium ‘bij twijfel niet doen’, zegt Eefje Sizoo, specialist ouderengeneeskunde en onderzoeker bij het Universitair Netwerk Ouderenzorg (UNO), in NRC. “In de wet staat onder meer dat de arts ervan overtuigd moet zijn dat een verzoek tot euthanasie vrijwillig en weloverwogen is. Bovendien moet er uitzichtloos en ondraaglijk lijden worden vastgesteld.” Maar bij sommige mensen met dementie is dat allemaal nou juist lastig.

Leidraad

Om de artsen een leidraad te geven heeft Sizoo meegewerkt aan het ontwikkelen van een de Beslishulp Euthanasie & Dementie voor artsen die te maken krijgen met dit soort euthanasieverzoeken. Die is deze week gepubliceerd.  De Beslishulp helpt een arts om de argumenten voor of tegen het gevolg geven aan een schriftelijke euthanasieverklaring ‘te verkennen’ en te expliciteren en daardoor de eigen afweging beter te kunnen onderbouwen.

Wilsverklaring

Niet alle partijen die meedachten over het instrument zijn het volgens NRC eens met het resultaat, zegt de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde, die in een beginstadium meedacht over het instrument. We vinden dat in de beslishulp niet genoeg gewicht word gegeven aan de geschreven wilsverklaring. Er wordt volgens ons teveel nadruk gelegde op een actuele euthanasiewens waar met een patiënt over gesproken wordt, maar zo’n gesprek is in een laat stadium van de ziekte vaak helemaal niet mogelijk.”